السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
9
تفسير الميزان ( فارسي )
گفت : اين آيه در باره ما نازل شده ، و هيچ دوست نمىدارم كه نازل نمىشد ، براى اينكه خدا را ولى ما خوانده ، و فرموده : * ( « وَاللَّه وَلِيُّهُما » ) * . مفسر نامبرده از اين روايت چنين فهميده كه جابر آيه را در مقام مدح دانسته است . و به فرضى كه روايت صحيح باشد منظور جابر اين نبوده كه آيه همه اش در مقام مدح است ، بلكه خواسته است بگويد : خداى تعالى ايمان ما را تصديق كرده ، و ما را جزء مؤمنينى دانسته كه به حكم « اللَّه وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا . . . » ، « وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ . . . » در تحت ولايت اويند ، و نخواسته است عتاب و توبيخ آيه را نسبت به آن دو طايفه انكار كند . * ( « وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّه بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ » ) * از ظاهر سياق بر مىآيد كه آيه شريفه در اين مقام است تا شاهدى باشد براى اين كه عتاب قبلى را تكميل و تاكيد كند ، در نتيجه معناى حال را افاده مىكند ، همانطور كه جمله * ( « وَاللَّه وَلِيُّهُما . . . » ) * حال را افاده مىكرد ، در نتيجه معناى آيه چنين مىشود : اين سزاوار نبود كه از شما مؤمنين آثار فشل مشاهده شود ، با اينكه ولى شما خدا است ، و با اينكه خدا شما را كه در بدر ذليل بوديد يارى فرمود ، و بعيد نيست كه آيه شريفه كلامى مستقل باشد در اين زمينه كه بخواهد بر مؤمنين منت بگذارد به آن نصرت عجيبى كه در جنگ بدر از ايشان كرد ، و ملائكه را به ياريشان فرستاد . و چون يارى آنان در روز بدر را يادآور شد ، و آن را در مقابل حالتى كه خود مؤمنين داشتند قرار داد ، - با در نظر گرفتن اين كه هر كس عزتى به خرج بدهد به يارى خدا و عون او داراى عزت شده ، چون انسان از ناحيه خودش به جز فقر و ذلت چيزى ندارد ، - لذا در بيان حالى كه مؤمنين داشتند فرمود : * ( « وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ » ) * از اينجا معلوم مىشود كه جمله * ( « وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ » ) * هيچ منافاتى با آياتى كه عزت را از آن خدا و مؤمنين مىداند ندارد ، نظير آيه : « وَلِلَّه الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِه وَلِلْمُؤْمِنِينَ » « 1 » ، چون عزت مؤمنين هم به عزت خدا است و هم چنان كه فرموده : « فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّه جَمِيعاً » « 2 » و خدا كه همه عزتها از او است وقتى مىخواهد مؤمنين را عزت بدهد ياريشان مىكند ، هم چنان كه در جاى ديگر فرموده : « لَقَدْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ رُسُلًا إِلى قَوْمِهِمْ ، فَجاؤُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَانْتَقَمْنا مِنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا وَكانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ »
--> ( 1 ) « سوره منافقون آيه : 8 » . ( 2 ) « سوره نساء ، آيه : 139 » .